03. లలిత లవంగ లతా పరిశీలన

 జయదేవుని గీత గోవిందం - 24 అష్టపదులు - భావార్థ విశేషాలు 03 వ భాగం

03. లలిత లవంగ లతా పరిశీలన

శ్రీ గీతగోవిందం – లలిత లవంగ లతా పరిశీలన

03.

లలిత లవంగ లతా పరిశీలన కోమల మలయ సమీరే ।

మధుకర నికర కరంబిత కోకిల కూజిత కుంజ కుటీరే ॥

విహరతి హరిరిహ సరస వసంతే నృత్యతి

యువతీ జనేన సమం సఖి! విరహి జనస్య దురంతే ॥ (ధ్రువమ్‌) ॥

ఉన్మద మదన మనోరథ పథిక వధూజన జనిత విలాపే ।

అలి కుల సంకుల కుసుమ సమూహ నిరాకుల వకుళ కలాపే ॥

మృగమద సౌరభ రభస వశంవద నవదళ మాల తమాలే ।

యువజన హృదయ విదారణ మనసిజ నఖ రుచి కింశుక జాలే ॥

మదన మహీపతి కనక దండ రుచి కేసరకుసుమ వికాసే ।

మిళిత శిలీముఖ పాటల పటల కృత స్మర తూణ విలాసే ॥

విగళిత లజ్జిత జగదవలోకన తరుణ కరుణ కృత హాసే ।

విరహి నికృంతన కుంత ముఖాకృతి కేతక దంతురితాశే ॥

మాధవికా పరిమళ లలితే నవ మాలతి జాతి సుగంధౌ ।

ముని మనసామపి మోహనకారిణి తరుణా కారణ బంధౌ ॥

స్ఫురదతిముక్త లతా పరిరంభణ ముకుళిత పులకిత చూతే ।

బృందావన విపినే పరిసర పరిగత యమునా జల పూతే ॥

శ్రీ జయదేవ భణితమిద ముదయతి హరి చరణ స్మృతి సారం ।

సరస వసంతసమయ వనవర్ణన మనుగత మదన వికారమ్‌ ॥

---------------

1. లలిత లవంగ లతా పరిశీలన కోమల మలయ సమీరే

మధుకర నికర కరంబిత కోకిల కూజిత కుంజ కుటీరే ॥

విహరతి హరిరిహ సరస వసంతే నృత్యతి

యువతీ జనేన సమం సఖి! విరహి జనస్య దురంతే ॥ (ధ్రువమ్‌) ॥

హేసఖీ- ఓ రాధా, విరహిజనస్య-వియోగిజనమునకు, దురంతే -భరింపనశక్యము కాని, ఇహ- ఈ, సరస-రసములతో గూడినట్టి, వసంతే- వసంతఋతువులో, విహరతి – క్రీడింపుచున్నాడు.లలిత-సుందర మైన, లవంగలతా- లవంగపుతీగెలయొక్క, పరిశీలన –తాకుట చేత, కోమల- లేతయైన- మలయసమీ రే- మలయమారుతముకలిగిన , మధుకర- తుమ్మెదలయొక్క, నికర – సమూహముతోడ, కరంబిత – కూడుకొనియున్న, కోకిల - కోయిఅలలయొక్క, కూజిత- ధ్వనిగలిగిన, కుంజ- పొదల నెడి, కుటీ రే- గృహముకలిగినట్టి హరిః- శ్రీకృష్ణ స్వామి , యువతిజ నేనసమం- స్త్రీసమూ హముతో కలిసి , నృత్యతి-నాట్యము చేయుచున్నాడు॥

అర్థం: -

నా ప్రియమైన సఖి రాధా ! ఈ వసంత ఋతువు విరహిణి జనులకు హృదయదుఃఖకరం. చూడు. మలయసమీరం ఎంత మోహనంగా వీచుచున్నదో! మృదులమైన సుందర లతలను అతడు పదే పదే హృద్యంగా ఆలింగనం చేసుకొంటున్నాడు. కోకిలలు తమ మధురమైన ‘కుహూ’ స్వరంతో మధుర రాగాలు పలుకుచుండగా, తేనెటీగలు పుష్పాలపై సందడి చేస్తున్నాయి. ఈ వసంత ఋతు సమయంలో కృష్ణుడు కూడ ఈ విహారవనంలో నృత్యం చేస్తున్నాడు.

వ్యాఖ్యానం

వసంత ఋతువులో మలయ సమీరం చెట్లను ఉత్తేజపరుస్తుంది. పుష్పాలపై తేనెటీగలు మధురగానమాలాపించుచుండగా, మామిడి చెట్లపై కొత్త చిగురులు ముడులెత్తినప్పుడు కోకిలలు మధురంగా కూస్తున్నాయి ఈ వాతావరణంలో శ్రీకృష్ణుడు మదమత్తమైన గజరాజువలె కనిపిస్తాడు. అతడు తలపాగాలో నెమలి పింఛాన్ని ధరించి, సమస్త జీవరాశులను మోహింపజేయుచున్నాడు.

వసంత ఋతువులో వసంత రాగం బలంగా ఉంటుంది. అందుకే ఈ అష్టపది వసంతరాగంలో ఉందిసఖి’ అనే పదం అంతరంగ స్నేహభావాన్ని సూచించుచున్నది.

‘సరస వసంతే’ లో ‘సరస’ అనే విశేషణం వసంత ఋతువు మధురతతో, అనిర్వచనీయ రసభరిత అనుభూతులతో నిండినదని తెలియజేయుచున్నది.

‘విరహి జనస్య దురంతే’ -

వసంత ఋతువులో విరహభాగ్యులైన వారికి కాలగమనమే సహించలేనిదిగా మారుతుంది. శ్రీహరి తన మన్మధక్రీడలతో ప్రతి ఒక్కరి మనస్సును, హృదయాన్ని, ప్రాణాన్ని హరించుచుండగా, అతని వియోగాన్ని తట్టుకోవడం మరింత బాధాకరంగా మారిపోతుంది.

2. ఉన్మద మదన మనోరథ పథిక వధూజన జనిత విలాపే

అలి కుల సంకుల కుసుమ సమూహ నిరాకుల వకుళ కలాపే ॥

ఉత్- అధికమైన, మద-గర్వముకలిగిన, మదన= మన్మధునిచేత మనోరథ- కోరికలుకలిగిన, పథిక- ప్రయాణమయినవారియొక్క, వధూజన- స్త్రీజనముచేత, జనిత- పు ట్టింపబడిన, విలా పే- దుఃఖముకలిగినట్టి- ఆళికుల - తుమ్మెద గుంపులచేత, సంకుల – వ్యాపింపబడియున్న , కుసుమసమూహ - పుష్పసముదాయముచేత , నిరాకుల కుల- వ్యాకులమైయున్న, వకుళ- పొగడపు చెట్ల యొక్క ,కలాపే- సమూహము కలిగిన- ఇహ- ఈ, సరస-రసములతో గూడినట్టి, వసంతే- వసంతఋతువులో, విహరతి – క్రీడింపుచున్నాడు.

అర్థం:

నా ప్రియ సఖి!

భర్తలు ఊరికి వెళ్ళగా , వారి వియోగముతో భార్యలు నిరంతరం రోదిస్తారు, విరహ తాపంతో విలవిల లాడుతారు. చూడు! మాలతి చెట్లు పుష్పించాయి, వాటి కొమ్మలపై ఖాళీ ప్రదేశమే లేదు. వకుల పుష్ప గుచ్ఛాలపై ఒక్కసారిగా తేనెటీగల గుంపులు మధురగానమాలపిస్తున్నాయి. అటు చూడు, కృష్ణుడు! అతడు ఇతర యువతులతో ప్రేమక్రీడలలో తేనెతేనెలాడుచు, ఉత్సాహంతో నృత్యం చేస్తున్నాడు.

వ్యాఖ్యానం

రాధారాణి సహచరులు వసంత ఋతువు రుచిరత్వాన్ని, కానీ దాని వేదన కలిగించే స్వభావాన్ని చిత్రీకరిస్తున్నారు. "వసంత ఋతువు విరహ భోగులను తీవ్రంగా బాధిస్తుంది. ఇది కామోద్రేకాన్ని కలిగించే ఋతువు. తమ ప్రియుడు దూరప్రదేశాలకు వెళ్లగా విరహాంగనలు, తమ లోలోపలి కోరికలను తీర్చుకోలేక విరహ తాపంతో నిత్యం కృంగిపోతారు."

వకుల పుష్పాలు తమ పరిమళాన్ని దిక్కులన్నింటికీ వ్యాపింపజేసినప్పుడు, ఉల్లాసంతో ఊగిపోతున్న తేనెటీగలు కళ్లముందు ఆగకుండా గానమాలాపించేవిధంగా కనిపిస్తాయి. ఈ ప్రకృతి చిత్రణ విరహి జనుల మనోభావాలను మరింత రెచ్చగొడుతుంది.

3. మృగమద సౌరభ రభస వశంవద నవదళ మాల తమాలే

యువజన హృదయ విదారణ మనసిజ నఖ రుచి కింశుక జాలే ॥

మృగమద-కస్తూరియొక్క,సౌరభ- పరిమళముయొక్క,రభస- వేగమునకు, వశంవద – స్వాధీనమైన,నవదళ- చిగురుటాకులయొక్క, మాల- పంక్తులుగలిగిన- తమాలే- కానుగు చెట్టుగలిగినట్టి, యువజన - యౌవనవంతులయొ క్క, హృదయ- వక్షస్థలమును, విదారణ- పగల్చునట్టి, మనసిజ- మన్మధునియొక్క, నఖ-గోళ్ల యొక్క, రుచి- కాంతివంటి కాంతిగలిగిన , కింశుక - మోదుగ పువ్వు యొక్క , జా లే- సమూహము కలిగినట్టి- ఇహ- ఈ, సరస-రసములతో గూడినట్టి, వసంతే- వసంతఋతువులో, విహరతి – క్రీడింపుచున్నాడు.

సఖి! చూడు!

కొత్త ఆకులతో అలంకరించబడిన తమాల చెట్లు తమ కస్తూరి పరిమళాన్ని దిక్కులన్నింటికీ వ్యాపింపచేస్తూ ఆనందించుచున్నవి. ఆ పలాశ పుష్పాలు ఎంత కాంతివంతంగా మెరుస్తున్నాయో! అవి మన్మథుని గోళ్లు పోలి ఉన్నాయి. అలా చూస్తుంటే, సౌందర్య కమనీయతలతో కూడిన యువజంటల హృదయాన్ని ప్రేమరాజు (మన్మథుడు) తన గోళ్లతో చీల్చివేసినట్లుగా అనిపిస్తోంది.

వ్యాఖ్యానం

కొత్తగా మొలిచిన తమాల పత్రాల సుగంధం దిక్కులన్నింటినీ కస్తూరి వాసనతో నింపివేస్తోంది. దీని అంతరార్థం ఏమిటంటే, శ్రీమధవుడి శరీర గంధమే అంతటా వ్యాపించి ఉంది. ఈ వాసన మరింతగా విరహవేదనను పెంచుతోంది, ఎందుకంటే అతని వియోగాన్ని తట్టుకోవడం అసాధ్యంగా మారిపోతోంది.

పూర్ణంగా వికసించిన పలాశ పుష్పాలు మన్మథుని గోళ్లను పోలినట్లున్నాయి. ఇవి విరహ వేదనలో ఉన్న యువతుల హృదయాలను చీల్చివేయడానికి మన్మథుడు ఉపయోగించే ఆయుధాల్లా కనిపిస్తున్నాయి. పలాశ పుష్పాల సౌందర్యం, వర్ణన మాత్రమే కాకుండా, వియోగాన్ని మరింత కఠినతరం చేయడంలోనూ పాత్ర వహిస్తోంది అని సఖి మాటలలోని ఆంతర్యం.

4. మదన మహీపతి కనక దండ రుచి కేసరకుసుమ వికాసే

మిళిత శిలీముఖ పాటల పటల కృత స్మర తూణ విలాసే ॥

మదన- మన్మథుడనెడి, మహీపతి- రాజుయొక్క, కనకదండ -బంగారుదండముగల ఛత్రము యొక్క, రుచి- కాంతివంటి కాంతిగలిగిన- కేసరకుసుమ- నాగ కేసర పుష్పములయొక్క - వికాసే- విలసనముగలిగిన, మిళిత-కూడుకొనియున్న , శిలీముఖ - తుమ్మెదల నెడి బాణములుగలి గిన, పాటల-కలిగొట్టు చెట్ల యొక్క , పటల - సమూహము చేత, కృత – చేయబడిన,స్మర- మన్మథునియొక్క, తూణ- అమ్ములపొదులయొక్క, విలాసే- విలాసముగలిగినట్టి- ఇహ- ఈ, సరస-రసములతో గూడినట్టి, వసంతే- వసంతఋతువులో, విహరతి – క్రీడింపుచున్నాడు.

సఖి! చూడు!

వికసిస్తున్న నాగకేసర పుష్పాలు మన్మథుని స్వర్ణదండాల వలె ప్రకాశిస్తున్నాయి. పాటలి పుష్పగుచ్ఛాలు చుట్టూ తేనెటీగలతో నిండిపోయి, మన్మథుని బాణసంచి వలె కనిపిస్తున్నాయి.

వ్యాఖ్యానం

నాగకేసర పుష్పాలు వికసిస్తూ ప్రేమరాజు మన్మథుని స్వర్ణతేజస్సుతో కూడిన గొడుగును పోలి కనిపిస్తున్నాయి. తేనెటీగలు పుష్పాలను తమ పదములలతో బాధపెట్టినట్లుగా అనిపిస్తే, అది విరహ వేదనలో ఉన్న ప్రియజనుల హృదయాలను మరింతగా మంటపెట్టే దృశ్యంగా మారుతుంది.

మన్మథుని బాణాల్లా పుష్పాల చుట్టూ తుమ్మెదలు గిరగిరా తిరుగుతూ, ప్రేమలో వియోగమనే బాధను పెంచుతున్నాయి. ఒక్కొక్క పుష్పం, ఒక్కొక్క సుగంధం, ఒక్కొక్క మృదు గాలి వీచికా, విరహ భోగులను మరింతగా తట్టుకోలేనంత బాధలోకి నెట్టివేస్తున్నాయి.

5. విగళిత లజ్జిత జగదవలోకన తరుణ కరుణ కృత హాసే

విరహి నికృంతన కుంత ముఖాకృతి కేతక దంతురితాశే ॥

విగళిత- పోగొట్టబడిన, లజ్జిత- సిగ్గుగ లిగిన, జగత్- లోకముయొక్క, ఆవలోకన- చూచుటవలన, తరుణ- నూతన మైన, కరుణ- కరుణపుష్పముల చేత, కృత- చేయబడిన, హాసే- చిరునవ్వుగలిగినట్టి, విరహి- వియోగిజనులయొక్క- నికృంతన- ఛేదించుటయందు, కుంత- ఈ టెయొక్క, ముఖ-కొన యొక్క, ఆకృతి- ఆకారమువంటిఆకా రముగలిగిన, కేతకి- మొగలిపుష్పముల చేత, దంతురిత- వ్యాపింపబడిన, ఆశే- దిక్కులుకలిగినట్టి- ఇహ- ఈ, సరస-రసములతో గూడినట్టి, వసంతే- వసంతఋతువులో, విహరతి – క్రీడింపుచున్నాడు.

అర్థం: సఖి! చూడు!

వసంత ఋతువు ప్రభావం ఎంతటి గంభీరమైనదో! సర్వ జగత్తు సిగ్గు మరిచిపోయినట్లుగా కనిపిస్తోంది. ఇదంతా చూసి, యువతరువులు పుష్పించుచు నవ్వుతున్నట్లు అనిపిస్తోంది. మొగలి పుష్పాలు మెరుస్తూ విరహ భోగుల హృదయాలను ఛేదించేందుకు సిద్ధమైన బాణాల్లా కనిపిస్తున్నాయి. దిక్కులన్నీ వీటితో ఏకమై ఆనందిస్తున్నాయి.

వ్యాఖ్యానం

శ్రీరాధా సహచరులు తన బాధను మరింత వివరించుచున్నారు—

"సఖి! ఇక ఏమని చెప్పగలను? వసంత ఋతువు వచ్చినప్పుడు, విరహ భోగులు తమ సిగ్గును వదిలేసి, ప్రియుని వియోగంలో విరహ రోదనలు చేస్తారు. వసంత ఋతువు తన ప్రభావంతో సకల సృష్టిలోని సమస్త జీవరాశుల అశల్యతను తొలగించి, తమ భావాలను బహిరంగంగా వ్యక్తీకరించేందుకు దారితీస్తుంది.

ఈ పరిస్థితిని చూసి, యువతరువులు సానుభూతితో వికసిస్తున్నాయి. వారి పుష్ప వికాసం మధురమైన నవ్వుల వర్షంలా అనిపిస్తోంది. ఇది యువకులు తమ మధురహాసాలను విరజిమ్ముతూ, యువతుల మనోభావాలను గ్రహించి స్పందిస్తున్నట్లుగా ఉంది.

కానీ, ఇదంతా ఒక విషాద హాసమే!

ప్రియులతో వేరుపడిన ప్రేమికులు తమ బాధను, శోకాన్ని తట్టుకోలేక నవ్వుతారు. వారి హృదయాలు అంతలా విచలితమౌతాయి. కేతకీ పుష్పాల నునుపైన కాడలు, విరహ భోగుల హృదయాలను ఛేదించేందుకు సిద్ధమైన ఆయుధాల్లా అనిపిస్తాయి.

6. మాధవికా పరిమళ లలితే నవ మాలతి జాతి సుగంధౌ

ముని మనసామపి మోహనకారిణి తరుణా కారణ బంధౌ ॥

మాధవికా- పుష్పించినబండిగురింజతీ గెయొక్క, పరిమళ- వాసనలతోడ, మిళితే- కూడుకొన్నట్టి, నవమ ల్లికయా- క్రొత్త మొల్లల చేత, అతి సుగంధా- మిక్కిలిపరిమళింపుచున్నట్టి. - మునిమన సామపి- ఋషులమనస్సులకును- మోహన కారిణీ- వలపుబుట్టించునట్టి - తరుణ- వయోవంతులకు- అకారణబంధౌ- నిష్కారణబంధువైనట్టి- ఇహ- ఈ, సరస-రసములతో గూడినట్టి, వసంతే- వసంతఋతువులో, విహరతి – క్రీడింపుచున్నాడు.

అర్థం: సఖి!

వసంత పుష్పాల అమృతం, మొల్ల పుష్పాల పరిమళం ఎంత మోహనంగా ఉందో! ఇది మహర్షుల హృదయాలను కూడ కదిలించగలదు, వారి మనస్సు కూడా తడబడిపోతుంది. వసంత ఋతువు యౌవనజనులకు నిస్వార్థ బంధువు.

వ్యాఖ్యానం

వసంత ఋతువు సుందరమైనది, ఎందుకంటే మాధవి (వసంత పుష్పాలు) రేణువులతో పాటు నవమాలిక (మల్లె) పరిమళం గాలిలో వ్యాపించి మనసులను మోహింపజేస్తుంది. ఈ ప్రకృతి ప్రభావం మహర్షుల వంటి మహానుభావులనికూడా మోహింపజేస్తే, సాధారణ పురుషుల పరిస్థితి ఏమిటి?

వెన్నెలలో మెరిసే వల్లి లతలు కూడా తమ ప్రియమైన వృక్షాన్ని విడిచి ఉండలేవు. అయితే, చైతన్యంతో నిండిన యువతులు తమ ప్రియుని వియోగాన్ని ఎలా తట్టుకోగలరు?

తేనెటీగల గానం, కోకిలల కుహుకారాలు ఈ వసంతాన్ని ఇంకా మధురంగా మార్చాయి.

ఈ అందమైన ఋతువు యువజంటలకు నిజమైన నిస్వార్థ బంధువుగా నిలుస్తుంది—ప్రేమను ప్రేరేపిస్తూ, విరహాన్ని మరింత సుదీర్ఘం చేస్తూ, కానీ ప్రేమకుతూహలాన్ని మాత్రం మరింత మధురంగా మార్చుతూ!

7. స్ఫురదతిముక్త లతా పరిరంభణ ముకుళిత పులకిత చూతే

బృందావన విపినే పరిసర పరిగత యమునా జల పూతే ॥

స్ఫురత్- పుష్పించియున్న- ఆతిముక్తలతా-బండిగురిగింజతీ గెలయొక్క- పరిరంభణ- అల్లుట చేత - ముకుళిత- ముకుళించుటఅనెడి, పులకిత- రోమాంచముగలిగిన, చూతే- మామిడి చెట్లు క లిగినవసంతఋతువులో- పరిన పరిసర- సమీపమునందు, పరిగత- ప్రవహింపుచున్న, యమునా- యమునానదియొక్క,జల– ఉదకముచేత,పూతే- పరిశుద్ధమైన, బృందావనవిపి నె- బృందావనమను అడవియందు- ఇహ- ఈ, సరస-రసములతో గూడినట్టి, వసంతే- వసంతఋతువులో, విహరతి – క్రీడింపుచున్నాడు.

అర్థం: సఖి! చూడు!

బృందావన విహారవనాల్లోని మామిడి చెట్లు కొత్త చిగుళ్ళతో సుసజ్జితమై పులకింతలతో ఉన్నాయి. ఎందుకంటే, అవిభాగ్యమైన మాధవి లతల ఆతుర ఆలింగనం వాటిని ఆనందంతో ఉల్లాసపరిచింది. ఆ తీరాన యమునా నదికి సమీపంగా, స్వచ్ఛజలంలో, శ్రీహరి యౌవన సమృద్ధ యువతులతో క్రీడించుచున్నాడు.

వ్యాఖ్యానం

వసంత ఋతువు ప్రభావంలో, చైతన్యం లేని వస్తువులు కూడా కామోద్రేకంతో కదలిపోతాయి.

తాజా గాలికి తరలి వచ్చిన మాధవి లతలు, మామిడి వృక్షాన్ని ఆలింగనం చేసుకుంటాయి.

ఈ స్పర్శతో మామిడి చెట్టు తన కొత్త చిగుళ్ళను మొలిపిస్తూ మలయసమీరం ఆలింగనానికి స్పందిస్తున్నట్లు అనిపిస్తోంది.

బృందావన వనాలు, ప్రియంగా ప్రవహించే యమునా నీరు—ఇవి శ్రీహరి క్రీడల తోటలా మారిపోయాయి.

శ్రీకృష్ణుడు తన మధురక్రీడలను, యమునా తీరపు నదీ జలాల్లో యువతుల మధ్య ఆనందిస్తూ కొనసాగిస్తున్నాడు.

ఈ ప్రకృతి దృశ్యాలన్నీ ప్రేమ పరవశతను, వసంత మధురతను, వారి విరహ వేదనను కూడా ప్రతిబింబిస్తున్నాయి.

8. శ్రీ జయదేవ భణితమిద ముదయతి హరి చరణ స్మృతి సారం

సరస వసంతసమయ వనవర్ణన మనుగత మదన వికారమ్‌ ॥

సరస - శృంగారరసయుక్త మైన – వసంతసమయ- వసంత కాలముయొక్క, వనవర్ణనం- వనవర్ణనముకలిగినట్టి, హరి-శ్రీకృష్ణ స్వామియొక్క, చరణ- పాదములయొక్క, స్మృతి – ధ్యానమునందు, సా రం- శ్రేష్ఠ మైనట్టి, అనుగత- అనుసరింపబడినట్టి- మదనవికారం- నఖక్షతాదిమన్మథవికారములుగలిగినట్టి - శ్రీజయదేవకవిఫణితం – జయదేవకవిచేత చెప్పబడినట్టి, ఇదం- ఈగీతము- ఉదయతి- ప్రకాశింపుచున్నది- విరహిజనస్య-వియోగిజనమునకు, దురంతే -భరింపనశక్యము కాని, ఇహ- ఈ, సరస-రసములతో గూడినట్టి, వసంతే- వసంతఋతువులో, విహరతి – క్రీడింపుచున్నాడు.

అర్థం: ఈ మంగళమయమైన, రసభరిత గీతం శ్రీ జయదేవుని ద్వారా పరిపూర్ణంగా వ్యక్తీకరించబడింది.

వసంత ఋతువులోని వనవర్ణన శ్రీరాధ యొక్క విరహ తాపాన్ని, ఆమె మనోభావాలను మరియు కృష్ణ వియోగంలో తాను అనుభవించే ఉద్వేగాలను అద్భుతంగా ప్రతిబింబిస్తోంది. కామోద్రేకంతో కూడిన ఈ వసంత ఋతువు శ్రీహరి పద కమల స్మరణను మేలుకొల్పుతుంది.

వ్యాఖ్యానం

ఈ గేయమును ముగిస్తూ, శ్రీ జయదేవుడు దీనిలోని వైశిష్ట్యాన్ని వివరించారు.

వసంత ఋతువులో వనంలో శ్రీకృష్ణుని లీలలు శృంగారరసాన్ని పోషిస్తాయి.

ఈ మంగళగీతం శ్రీహరి పాద పద్మ ధ్యానం యొక్క మూలస్వరూపాన్ని ప్రతిబింబించుచున్నది, ఎందుకంటే ఇది ఆ లీలల అంతర్ముఖ భావవ్యక్తీకరణ.

కామావేశంతో మోహితులైనవారు ఈ గీతాన్ని ఆలకించటం వలన వారి వికారాలు తొలగిపోవాలి.

ఈ కీర్తనలో "జాతి అలంకార" మరియు "లయ ఛందస్సు" ఉపయోగించబడ్డాయి.

రాధ మధ్య నాయిక కాగా, కృష్ణుడు దక్షిణ నాయకుడు.

ఇది విప్రలంభ శృంగార రసాన్ని ప్రధానంగా వ్యక్తీకరించే గేయం.

ఈ మూడవ గీతానికి "మాధవోత్సవ-కమలాకర" అని పేరుపెట్టారు.